Warunki oraz tryb finansowania rozwoju sportu z budżetu gminy

4 września 2014 r. przyjęta została UCHWAŁA NR LXII/1586/14 RADY MIEJSKIEJ WROCŁAWIA w sprawie określenia warunków oraz trybu finansowania rozwoju sportu na terenie Gminy Wrocław. Jej treść jest następująca:

,,Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r.poz. 594, z późn. zm.1)) w związku z art. 27 ust. 2 i art. 28 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. z 2014 r. poz. 715) oraz art. 221 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885, z późn. zm.2)) Rada Miejska Wrocławia uchwala, co następuje:

  • 1. Uchwała określa:
  • warunki i tryb finansowania zadania własnego polegającego na tworzeniu warunków, w tym organizacyjnych, sprzyjających rozwojowi sportu;
  • cel publiczny z zakresu sportu, który Gmina Wrocław zamierza osiągnąć.
  • 2. Celem publicznym z zakresu sportu, który Gmina Wrocław zamierza osiągnąć jest:
  • poprawa warunków uprawiania sportu w klubach sportowych;
  • osiągnięcie wyższych wyników sportowych przez zawodników klubów sportowych;
  • umożliwienie dostępu do różnorodnych form uprawiania sportu mieszkańcom Gminy Wrocław;
  • promocja sportu i aktywnego stylu życia.
  • 3. 1. O dotację, która jest formą finansowania celu publicznego, o którym mowa w § 2, mogą ubiegać się kluby sportowe niezaliczane do sektora finansów publicznych i niedziałające w celu osiągnięcia zysku, działające na obszarze Gminy Wrocław.
  1. Dotacje celowe udzielone na podstawie niniejszej uchwały mogą być przeznaczone na finansowanie lub dofinansowanie:
  • realizacji programów szkolenia sportowego;
  • zakupu sprzętu sportowego oraz rehabilitacyjnego;
  • zakupu odżywek i suplementów diety;
  • pokrycia kosztów organizowania zawodów sportowych lub uczestnictwa w tych zawodach, w tym kosztów transportu, zakwaterowania oraz wyżywienia;
  • pokrycia kosztów odnowy biologicznej i zabiegów rehabilitacyjnych zawodników i trenerów;
  • pokrycia kosztów organizacji obozów sportowych;
  • pokrycia kosztów organizowania zajęć sportowych dla dzieci, młodzieży i dorosłych;
  • pokrycia kosztów korzystania z obiektów sportowych dla celów szkolenia sportowego;
  • pokrycia kosztów najmu obiektów dla celów organizacji zawodów sportowych;
  • stypendiów sportowych i wynagrodzenia kadry szkoleniowej;
  • wynagrodzeń kontraktowych zawodników;
  • kosztów szkoleń i stażów trenerskich, w tym kosztów dojazdu na szkolenia i staże;
  • kosztów księgowych, administracyjnych i obsługi prawnej związanych z funkcjonowaniem klubu.
  1. Z dotacji nie mogą być finansowane lub dofinansowywane:
  • zapłaty kar, mandatów i innych karnych opłat nałożonych na klub sportowy lub zawodnika tego klubu;
  • zobowiązania klubu z tytułu zaciągniętej pożyczki, kredytu lub wykupu papierów wartościowych oraz kosztów obsługi zadłużenia;
  • koszty, które wnioskodawca poniósł na realizację przedsięwzięcia przed zawarciem umowy o udzielenie dotacji.
  • 4. Udzielenie dotacji, odbywa się w drodze konkursu ofert. Ogłoszenie o przeprowadzeniu konkursu ofert powinno zawierać informację o:
  • rodzaju zadania;
  • wysokości środków publicznych przeznaczonych na realizację zadania;
  • zasadach przyznawania dotacji;
  • terminach i warunkach realizacji zadania;
  • terminie składania ofert;
  • kryteriach stosowanych przy dokonywaniu wyboru oferty.
  • 5. Konkursy ogłasza się poprzez wywieszenie informacji na tablicy ogłoszeń Urzędu Miejskiego Wrocławia, zamieszczenie ogłoszenia w Biuletynie Informacji Publicznej oraz na stronie internetowej Urzędu Miejskiego Wrocławia na okres 21 dni. Konkursy będą ogłaszane w miarę potrzeb oraz możliwości finansowych budżetu Miasta Wrocławia w danym roku budżetowym. Wykaz klubów sportowych, którym przyznano dotacje, rodzaj zadań i kwotę przyznaną na ich realizację, Prezydent zamieszcza na tablicy ogłoszeń, na stronie internetowej i w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego Wrocławia, w terminie 30 dni od dnia zakończenia postępowania konkursowego, nie później jednak niż 3 miesiące od dnia ogłoszenia konkursu.
  • 6. 1. Prezydent powołuje Komisję Konkursową, zatwierdza regulamin i określa warunki konkursu.
  1. Kluby sportowe składają oferty o przyznanie dotacji na formularzu, którego wzór stanowi załącznik nr 1 do niniejszej uchwały.
  • 7. 1. Z klubem sportowym, któremu została przyznana dotacja, Gmina Wrocław zawiera umowę, zgodnie z przepisami ustawy o finansach publicznych.
  1. Klub sportowy, który otrzymał dotację, obowiązany jest do sporządzenia sprawozdania z przyznanej dotacji. Wzór sprawozdania stanowi załącznik nr 2 do niniejszej uchwały.
  • 8. Wykonanie uchwały powierza się Prezydentowi Wrocławia.
  • 9. Traci moc uchwała nr XLVII/1135/13 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 11 lipca 2013 r. w sprawie określenia warunków oraz trybu finansowania rozwoju sportu na terenie Gminy Wrocław (Dz.Urz.Woj.Doln. z 2013 r. poz.4445 i poz 5143).
  • 10. W sprawach wszczętych, a nie zakończonych przed wejściem w życie niniejszej uchwały stosuje się przepisy niniejszej uchwały.
  • 11. Uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Dolnośląskiego.

Wiceprzewodnicząca Rady Miejskiej Wrocławia: M. Zawartko”62.

Powyższa uchwała opisuje m.in. elementy finansowania klubów sportowych. W 2015 roku władze Wrocławia podzieliły ponad 10 mln zł przeznaczonych dla zawodowych klubów sportowych. Najwięcej dostał piłkarski Śląsk, zdecydowanie najmniej koszykarska Ślęza.

W 2015 roku zawodowe kluby sportowe, rywalizujące w najwyższej klasie rozgrywkowej w swojej dyscyplinie, otrzymały od władz Wrocławia 10,650 mln zł. Z tej sumy najwięcej piłkarski Śląsk – którego Wrocław jest współwłaścicielem – 6 mln zł. Ale to znacznie mniej niż w 2014 roku. Wtedy władze Wrocławia przekazały klubowi aż 16 mln zł. Wówczas prezydent Rafał Dutkiewicz zapowiedział, że w kolejnych latach dotacja na piłkarzy będzie radykalnie obcięta. I tak się stało.

Dotacje dla czterech kolejnych klubów były zbliżonej wysokości. Żużlowy Betard Sparta Wrocław otrzymał 1,13 mln zł, siatkarki Impelu Wrocław – 1,02 mln zł, koszykarski Śląsk – 1 mln zł, a piłkarze ręczni Śląska – 920 tys. zł.

Grupę profesjonalnych zespołów z miejską dotacją zamyka koszykarska Ślęza – ze zdecydowanie najniższym dofinansowaniem – 412 tys. zł.

Analizując wysokość dofinansowania drużyn w 2015 roku, łatwo zauważyć kilka istotnych kwestii. Przede wszystkim władze Wrocławia konsekwentnie zmniejszają wysokość środków na piłkarski Śląsk. Klub otrzymał 10 mln zł mniej niż rok wcześniej. Koniecznie trzeba zaznaczyć, że w 2015 roku miasto wreszcie dostrzegło koszykówkę. W minionych latach koszykarski Śląsk – 17-krotny mistrz Polski, najbardziej utytułowany klub we Wrocławiu i koszykarski w Polsce – w podziale pieniędzy był konsekwentnie przez ratusz pomijany. Miasto nie miało żadnych merytorycznych podstaw do takich działań. Jeśli ratusz ma pulę pieniędzy przeznaczonych na profesjonalny sport, to koszykarski Śląsk powinien być jednym z pierwszych, które takie wsparcie otrzyma. Choćby dlatego, że historycznie patrząc, jest klubem symbolizującym naprawdę wielkie sportowe sukcesy. Klubem, który przez lata dobrze promował Wrocław.

Reklamy

Dotacje celowe na sport z budżetu jednostek samorządu terytorialnego

Z budżetu samorządowego może być udzielona bezzwrotna pomoc dla innych jednostek samorządu terytorialnego jako dotacja celowa. Nie może być jednak formą dofinansowania innej gminy, powiatu lub województwa przekazywanego bez sprecyzowania jego przedmiotowego przeznaczenia.

Udzielana pomoc może mieć charakter rzeczowy lub finansowy. Prawną podstawę udzielania dotacji celowej stanowi art. 220 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Dla wsparcia finansowego została wyraźnie zastrzeżona forma dotacji celowej, w przypadku wsparcia rzeczowego – nie została ona określona (art. 220 ust. 1 ustawy o finansach publicznych).

Wydatki budżetowe mają zawsze formę pieniężną, a więc z budżetu samorządowego nie może być udzielona pomoc rzeczowa. Środki publiczne na jej sfinansowanie rozdysponowane są przez JST także w formie dotacji celowej.

Dla jednostki udzielającej pomocy stanowi ona wydatek budżetowy. Oznacza to, że w uchwale budżetowej bądź zmieniającej budżet powinna zostać określona kwota wydatków w zależności od rodzaju wydatku oraz zaklasyfikowana zgodnie z rozporządzeniem ministra finansów z 2 marca 2010 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów.

Cele, na jakie może ona przeznaczyć wydatki ze swojego budżetu, określone zostały w art. 216 ust. 2 ustawy o finansach publicznych. Oprócz zadań własnych, wydatki budżetowe mogą być przeznaczone na:

  • zadania z zakresu administracji rządowej i inne zadania zlecone ustawami JST,
  • zadania przejęte przez jednostki do realizacji w drodze umowy lub porozumienia;
  • zadania realizowane wspólnie z innymi jednostkami,
  • pomoc rzeczową lub finansową określoną odrębną uchwałą przez organ stanowiący JST,
  • programy finansowane z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o finansach publicznych.

Pomoc finansową na zadania wykonywane w ramach wydatków bieżących należy zaklasyfikować w:

  • 271 „Dotacja celowa na pomoc finansową udzielaną między jednostkami samorządu terytorialnego na dofinansowanie własnych zadań bieżących”,
  • 630 „Dotacja celowa na pomoc finansową udzielaną między jednostkami samorządu terytorialnego na dofinansowanie własnych zadań inwestycyjnych i zakupów inwestycyjnych”.

Klasyfikacja działu i rozdziału wydatków zależna jest od rodzaju działalności, na jaki dotacja zostanie przyznana.

Należy również pamiętać, że dofinansowanie bieżącego lub inwestycyjnego zadania dla innej JST nie może przekroczyć 80% kosztów jego realizacji.

Podstawa prawna:

  • ustawa z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. nr 157, poz. 1240 ze zm.);
  • rozporządzenie ministra finansów z 2 marca 2010 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych (Dz.U. nr 38 poz. 207 ze zm.).

Jednostki samorządu terytorialnego mogą wspierać rozwój sportu właśnie poprzez dotacje celowe. Beneficjentem dotacji celowej może być jedynie klub sportowy, który nie działa w celu osiągnięcia zysku, a dodatkowo funkcjonuje na obszarze określonej jednostki (art. 28 ust. 1 ustawy o sporcie). W przypadku klubów sportowych działających w formie stowarzyszenia bądź fundacji problem zarobkowej działalności praktycznie nie istnieje, bowiem ich istotą jest funkcjonowanie w celach niezarobkowych. Z kolei kluby będące spółdzielniami nie mogą otrzymać dotacji celowej, ponieważ – co do zasady – są one zawiązywane w celu prowadzenia zarobkowej działalności gospodarczej.

Kwestia pozyskania dotacji celowej komplikuje się, kiedy stara się o nią podmiot działający w formie spółki kapitałowej. Należy bowiem zaznaczyć, że z faktu, iż dany podmiot działa jako spółka, nie można wyciągnąć wniosku, że działa on w celu osiągania zysku. Zgodnie z polskim ustawodawstwem spółka (np. z o.o., s.a.) może być ustanowiona w każdym celu prawnie dopuszczalnym, czyli niekoniecznie w celu zarobkowym (art. 151 §1 i 300 Kodeksu spółek handlowych).

Rozwijając kwestię możliwości prowadzenia bądź nieprowadzenia zarobkowej działalności gospodarczej przez klub sportowy ubiegający się o dotację powinno się przychylić do stanowiska prezentowanego w art. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie[2]. Zakłada on, że działalność gospodarcza może być prowadzona przez organizacje niedziałające w celu osiągnięcia zysku, niemniej jednak działalność ta nie może być głównym celem, lecz jedynie środkiem umożliwiającym im prowadzenie głównej działalności nakierowanej na realizację celów, które są społecznie użyteczne. Należy również wyraźnie rozgraniczyć działalność gospodarczą na taką, która jest zgodna z postanowieniami statutowymi i na taką, która temu nie służy[3]. W ten sposób rozumiane przepisy są adekwatne i uwzględniają specyfikę działalności klubów sportowych. Trudno bowiem wyobrazić sobie sytuację, w której za klub niedziałający w celu osiągnięcia zysku będzie się uznawać wyłącznie taki, który w ogóle nie prowadzi działalności gospodarczej. Jest to sytuacja prawie niemożliwa. Kluby sportowe sprzedają chociażby bilety na mecze czy pamiątki sportowe. Zasadniczą kwestią jest to, na co określony podmiot spożytkuje w ten sposób wypracowany zysk. Ważne jest, aby został on przeznaczony na działalność statutową, związaną ze sportem, a nie został rozdysponowany pomiędzy jego członków czy właścicieli[4].

W myśl art. 28 ust. 2 ustawy o sporcie dotacja ma służyć realizacji celu publicznego, w szczególności na:

  • realizacj ę programu szkolenia sportowego
  • zakup sprzętu sportowego
  • pokrycie kosztów organizowania zawodów sportowych lub uczestnictwa w tych zawodach
  • pokrycie kosztów korzystania z obiektów sportowych dla celów szkolenia sportowego
  • sfinansowanie stypendiów sportowych i wynagrodzenia kadry szkoleniowej.

Nie jest to wyliczenie enumeratywne, a jedynie przykładowe. W ten sposób ustawodawca nie ogranicza się wyłącznie do zamkniętego kręgu wspieranych przez jednostki samorządu terytorialnego zadań. Ważne jest, aby przy przyznawaniu dotacji dana jednostka kierowała się kryterium celowości, zgodnie z którym realizacja określonego zadania powinna wpływać na „poprawę warunków uprawiania sportu przez członków klubu sportowego, który otrzyma dotację lub zwiększy dostępność społeczności lokalnej do działalności sportowej prowadzonej przez ten klub” (art. 28 ust. 2 ustawy o sporcie). Należy pamiętać, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że przyznane środki spełnią to kryterium[5].

[2]    Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, Dz. U. z 2003 r. Nr 96, poz. 873.

[3]   J. Blicharz (red.), Prawne aspekty prywatyzacji, Wrocław 2012.

[4]   M. Badura, H. Basiński, G. Kałużny G., M. Wojcieszak, Ustawa o sporcie. Komentarz, Warszawa 2011.

[5]   Ibidem.

Wydatki z budżetu państwa na sport i kulturę fizyczną w latach 2010-2014

Wydatki budżetu państwa na kulturę fizyczną i sport zawarte są w części 926 wydatków według działów i części budżetowych. Wykres 1 przedstawia poniesione w latach 2010-2014 wydatki na kulturę fizyczną i sport oraz kwotę wydatków ogółem z budżetu państwa.

Wydatki na kulturę fizyczną i sport w latach 2010-2014 znacząco maleją. Różnica między 2010 a 2014 rokiem wynosi 1 531 129 zł. Warto jednak zauważyć, iż z przedstawionych kwot wydatków budżetu państwa wynika, że w 2013 roku znacząco zmniejszono nakłady na kulturę fizyczną i sport Spadek ten związany jest z zakończeniem przygotowań do mistrzostw EURO 2012 oraz zakończenia realizacji projektów z funduszy UE[1].

Rok Wydatki na kulturę fizyczną i sport [w tys zł] Wydatki budżetu państwa ogółem [w tys zł]
2010 1774 419 294 893 878
2011 1023 962 302 681 609
2012 781 975 318 001861
2013 260 535 321 345 286
2014 243 290 312 519 527
Tabela 1. Wydatki na kulturę fizyczną i sport i wydatki ogółem z budżetu państwa w latach 2010-2014. Źródło: Opracowanie własne na podstawie Sprawozdań z wykonania budżetu państwa z lat 20102014.

 

Tabela 2 przedstawia procentowy udział wydatków na kulturę fizyczną i sport w całości wydatków budżetu państwa w latach 2010-2014.

Rok Procentowy dział wydatków wybranych działów w wydatkach budżetu państwa ofjółem
2010 0,60%
2011 0,34%
2012 0,23%
2013 0,08%
2014 0,08%
Tabela 2. Procentowy udział wydatków na kulturę fizyczną i sport w całości wydatków budżetu państwa w latach

2010-2014.

Źródło: Opracowanie własne na podstawie Sprawozdań z wykonania budżetu państwa z lat 2010-2014.

 

Z przedstawionych danych wynika, że udział wydatków na kulturę fizyczną i sport z roku na rok istotnie zmniejsza się. W omawianym okresie spadek był 7-krotny.

W 2010 roku wydatki te wynosiły 1.774.419 tys. zł. Istotne wydatki w tym roku dotyczyły przygotowań: do mistrzostw świata lub Europy w letnich i zimowych dyscyplinach olimpijskich i nieolimpijskich, do Olimpiady w Vancouver 2010 i w Londynie 2012 oraz dotacja dla PKOL na działalność Trybunału Arbitrażowego ds. Sportu, jak również zadania związane z organizacją EURO 2012 w tym budowa Stadionu Narodowego w Warszawie.

Wydatki budżetu państwa na kulturę fizyczną i sport w 2011 roku wynosiły 1.023.962 tys. zł. Wydatki te stanowiły m.in.: realizację działań związanych z Euro 2012. Wydatki budżetu państwa na kulturę fizyczną i sport w 2012 roku wynosiły 781.975 tys. zł.

W kolejnym roku kończono wydatkowanie środków związanych z EURO 2012. Wydatki budżetu państwa na kulturę fizyczną i sport w 2013 roku wynosiły już 260.535 tys. zł., w tym związanych m.in. z:realizacją zadań związanych ze Stadionem Narodowym oraz z zakończeniem spraw dotyczących wykonania przedsięwzięć EURO 2012, świadczeniami olimpijskimi, paraolimpijskimi, dla medalistów zawodów „Przyjaźń 84”, składki do organizacji międzynarodowych.

Wydatki budżetu państwa na kulturę fizyczną i sport w 2014 roku wynosiły 243.290 tys. zł. Wydatki te realizowały zadania w zakresie zadania w zakresie sportu dla wszystkich (26.184 tys. zł), sportu wyczynowego (133.249 tys. zł), sportu wyczynowego osób niepełnosprawnych (6.799 tys. zł), dotacji celowej dla Instytutu Sportu z przeznaczeniem na utrzymanie akredytacji WADA oraz wykonywanie badań antydopingowych (3.721 tys. zł), projektu ogólnopolskiego „Kibice Razem” (400 tys. zł), działalności badawczo – rozwojowej (868 tys. zł) i pozostałej działalności w zakresie kultury fizycznej (45.705 tys. zł)43.

Strategia rozwoju sportu w Polsce do roku 2015

Funkcjonujący od wielu lat model finansowania zakłada, że podstawowym źródłem nakładów finansowych na sport jest sektor publiczny. Struktura wydatków publicznych wskazuje na znaczny udział jednostek samorządu terytorialnego w finansowaniu sportu. Zaledwie około 1/3 ogółu nakładów pochodzi z budżetu państwa oraz z dopłat do stawek w grach losowych stanowiących monopol państwa.

Zakładane w strategii osiągnięcie europejskich standardów powszechności i dostępności sportu oraz utrzymanie wysokiej pozycji Polski we współzawodnictwie sportowym wymaga odpowiedniego wzrostu wydatków na sport.

W obszarze wydatków publicznych – wobec umiarkowanego po 2007 roku wzrostu nakładów z budżetu państwa – istotne będzie dążenie do zwiększenia udziału wydatków na ten cel w budżetach wszystkich szczebli samorządu terytorialnego z obecnego poziomu 1-1,5% do 2,5-3%. Zamierza się osiągnąć poprzez politykę motywującą samorządy wojewódzkie do opracowywania terenowych programów rozwoju sportu i wspierania regionalnych inicjatywy z obszaru priorytetu „Popularyzacja sportu dla wszystkich” i „Rozwój infrastruktury sportowo – rekreacyjnej”.

[1] Biuro Analiz i Dokumentacji. Zespół Analiz i Opracowań Tematycznych, Opinia o ustawie budżetowej na rok 2012, Kancelaria Senatu Luty 2012, s. 9.

Podstawowe cele funkcjonowania funduszy strukturalnych

Podstawowe cele funkcjonowania funduszy strukturalnych to[1]:

  • wsparcie regionów zapóźnionych w rozwoju (podstawowym kryterium jest dochód PKB na mieszkańca poniżej 75% średniej UE), słabo zaludnionych oraz „obszarów ultraperyferyjnych” (najbardziej oddalonych),
  • odbudowa terenów silnie uzależnionych od upadających gałęzi gospodarki,
  • modernizacja rynku pracy poprzez szkolenia zawodowe, lokalne inicjatywy w zakresie zatrudnienia oraz poprawę dostępu do miejsc pracy.

Bazując na reformie funduszy strukturalnych, które weszły w roku 1989, określono pięć głównych zadań[2]:

  • Zadanie 1, pomoc dla regionów gospodarczo zacofanych;
  • Zadanie 2, pomoc dla regionów dotkniętych upadkiem tradycyjnych gałęzi przemysłu; Zadanie 3, walka z długoterminowym bezrobociem (dłuższym niż 12 miesięcy) oraz włączenie do rynku pracy ludzi młodych, poniżej 25 lat:
  • Zadanie 4, pomoc dla robotników w adaptacji do zmian technologicznych;
  • Zadanie 5 (a) reformy strukturalne w rolnictwie i (b) pomoc dla terenów rolnych.

Zdecydowanie najważniejsze jest Zadanie 1, które pochłania prawie 70% całości funduszy W wyniku negocjacji o rozszerzeniu z Austrią, Finlandią, Norwegią i Szwecją powstało Zadanie 6, którego celem jest w udzielanie w pierwszej kolejności pomocy regionom arktycznym. Warunkami otrzymania pomocy określonej w Zadaniu 6, są między innymi obszar o gęstości zaludnienia większy niż osiem osób na kilometr kwadratowy i produkt krajowy brutto (PKB) na osobę poniżej średniej krajowej brutto. EFRR koncentruje się przede wszystkim na Zadaniach 1 i 2, EFS na zadaniach 3 i 4, a ERFDG na zadaniu 5 (chociaż wszystkie trzy fundusze mogą być skierowane na realizację zadania 5b.). Zadania 1, 2 i 5b wymagają przygotowania map, które są uaktualniane, dla określenia obszarów kwalifikujących się do udzielenia im pomocy. Dokonuje tego Komisja Europejska w porozumieniu z państwami członkowskimi. Regiony objęte przez Zadania 1 obejmują około 27% całej ludności Unii. We wszystkich wypadkach pomoc finansowa świadczona z funduszy strukturalnych, udzielanej zawsze w postaci grantów, z założenia jest uzupełnieniem pomocy udzielanej na poziomie narodowym (patrz uzupełnianie). W pewnych wypadkach pomoc może być udzielona w formie pożyczek za pośrednictwem Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI)[3].

[1] M. Janus-Hibner, R. Pastusiak, Programy pomocowe…, op. cit., s. 35.

[2] T. Bainbridge, A. Teasdale, Leksykon Unii Europejskiej, Platan, Kraków 1998, s. 80.

[3] T. Bainbridge, A. Teasdale, Leksykon Unii…, op. cit., s. 80-81.

Klasyfikacja metod analizy finansowej

Przyjmując za podstawę podziału odpowiednie kryteria, można przeprowadzić systematykę wykorzystywanych w analizie ekonomicznej metod badania. Do najczęściej wymienianych kryteriów zalicza się:

–          kolejność oceny zjawisk ogólnych i szczegółowych, zgodnie z którą wyodrębnia się metodę indukcyjną( scalania) i metodę dedukcyjną( rozdrabniania),

–          etapy prac analitycznych lub też stopień pogłębienia prowadzonych badań, gdzie wyróżnia się metody właściwe w trakcie badań wstępnych ( analiza porównawcza) i  metody analizy przyczynowej ( analiza przyczynowa).[1]

Metoda indukcyjna jest to przechodzenie: od zjawisk szczegółowych do ogólnych, oraz od czynników do wyników, na których poziom miały wpływ oceniane czynniki i od przyczyn do skutków. Metoda ta pozwala na uzyskanie dokładnej i pełnej informacji analitycznej o działalności przedsiębiorstwa. Metoda dedukcyjna polega na przyjęciu odwrotnego kierunku badań analitycznych niż w metodzie indukcyjnej. Już na samym wstępie osoba analizująca wyrabia sobie pogląd dotyczący ostatecznych wyników działalności przedsiębiorstwa, ponieważ rozpoczyna ta osoba analizę od oceny syntetycznych wskaźników charakteryzujących całokształt jego działalności, np. od oczekiwanego wzrostu wartości przedsiębiorstwa.

Można skorzystać z metody redukcji ( weryfikacji), w której wyróżnia się trzy etapy:

–          sformułowanie wstępnej syntezy charakteryzującej badane zjawisko,

–          zweryfikowanie prawidłowości tez i wniosków w toku prac analitycznych,

–          podsumowanie ustaleń i sformułowanie syntezy końcowej.

Do zweryfikowania prawidłowości tez i wniosków w toku prac analitycznych możemy korzystać zarówno z metody indukcyjnej jak i dedukcyjnej. Jest to metoda bardzo użyteczna, lecz wymagająca od analityka dobrego przygotowania merytorycznego i dobrej znajomości analizowanego podmiotu, zjawiska.

Jeśli chodzi o inne kryteria zaliczyć można np. zakres (stopień) rozwinięcia metod analizy w przeprowadzonym badaniu przedmiotu lub formy opisu. godnie z wymienionym pierwszym kryterium ( zakres rozwinięcia metod analizy) wyróżnia się:

–          analizę elementarną, obejmującą rozłożenie badanego przedmiotu na elementy bez ustalenia wzajemnych zależności,

–          analizę funkcyjną, obejmującą rozłożenie badanego przedmiotu na odpowiednie składniki z uwzględnieniem związków między tymi składnikami,

–          analizę logiczną, obejmującą rozłożenie badanego przedmiotu na składniki z uwzględnieniem ich stosunków logicznych.

W przypadku drugiego kryterium – formy opisu, wymienia się:

–          metody analizy jakościowej, ujmujące badane związki i zależności w formie opisowej, werbalnej bez prób nadawania im ilościowego, mierzalnego wyrazu,

–          metody analizy ilościowej (deterministyczne i stochastyczne), które ujmują badane procesy gospodarcze w formie liczbowej.


 

[1] T. Waśniewski,W. Skoczylas, Teoria i praktyka analizy finansowej w przedsiębiorstwie, Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce, Warszawa 2002 r.

Kontrola wyników zrealizowanych decyzji

Na każdym z tych etapów analiza finansowa znajduje swoje zastosowanie zarówno jako instrument poznawczy, jak i instrument zarządzania. Analiza poznawcza dotyczy etapów procesu decyzyjnego ustalający faktyczny stan zjawisk i procesów gospodarczych oraz powiązań między nimi, a także prawidłowości w funkcjonowaniu i rozwoju jednostek. Jest podstawą i punktem wyjścia analizy jako instrumentu zarządzania, sprowadzającej się słownie do oceny finansowej działalności gospodarczej i ustalenia przyczyn odchyleń kosztów, przychodów, dochodu oraz sytuacji finansowej. W zakresie analizy zarządczej poszukuje się także rezerw oraz środków dla poprawy efektywności ekonomicznej oraz sytuacji finansowej i przygotowuje się podstawy do sformułowania kolejnych wariantów decyzji i wyboru decyzji najbardziej uzasadnionej ekonomicznie. Celem tej analizy jest opracowanie rozwiązań zwiększających rezultaty działalności gospodarczej, co w znacznym stopniu zdeterminowane jest ilością i jakością informacji dostarczonych na etapie analizy poznawczej, a także ilością metod jej opracowania.

W analizie poznawczej dokonuje się rozpoznania problemu decyzyjnego, a więc ustalenia wskaźników uznanych za prawidłowe dla przebiegu procesu. O istnieniu procesu decyzyjnego świadczyć będą odchylenia wskaźników rzeczywistych od wartości wzorcowych. Obszarem kolejnych badań  w ramach analizy poznawczej są wszystkie czynniki determinujące skutki mającej być podjętej decyzji, jak również sposoby ich oddziaływania. Na tej podstawie i w oparciu o opracowanie prognozy przebiegu zjawisk konstruuje się kilka wariantów decyzji wybierając najlepszy spośród nich. Wszystkie te czynności dokonuje się w ramach tzw. analizy wstępnej. Kolejnym etapem jest przeprowadzenie analizy operatywnej polegającej na ocenie realizacji decyzji i kontroli przebiegu związanych z nią procesów gospodarczych po wcześniejszym jednak opracowaniu planu realizacji i zasad kontroli. Niezbędnym jest tutaj ustalenie odpowiednich kryteriów służących sterowaniu realizacją decyzji. Ostateczne wyniki realizacji decyzji podlegają kontroli w ramach analizy wynikowej, gdzie informacje dotyczące problemu przed podjęciem decyzji są zestawiane z informacjami analizy bieżącej[1].

Obszar zastosowania analizy finansowej zależy od tego, jak duże jest zapotrzebowanie na pochodzące z niej informacje oraz jakiego rodzaju decyzji dotyczą. Stopień agregacji informacji powinien być tym mniejszy im niższy jest szczebel zarządzania. Informacje szczebla operacyjnego kierownictwo wykorzystuje do kontroli przebiegu procesów gospodarczych i podejmowania bieżących decyzji. I tutaj zadania analizy finansowej jako narzędzia poznawczego będą się sprowadzały do:

  1. Rozpoznania współzależności między zjawiskami w danej dziedzinie działalności w celu zbudowania systemu  informacyjnego, a także  modeli służących tej analizie,
  2. Opracowania wskaźników charakteryzujących procesy gospodarcze, ich przebieg i efektywność w danej dziedzinie działalności,
  3. Opracowania zasad i metod okresowej oceny działalności w danej dziedzinie.

Jako narzędzie zarządzania analiza finansowa ma za zadanie:

–          obsługę systemu procesami zachodzącymi w danej dziedzinie działalności,

–          krótkookresowe prognozowanie procesów i zjawisk,

–          dobór wskaźników dla potrzeb kontroli bieżącej,

–          wyznaczenie granic tolerancji dla wskaźników poddawanych bieżącej kontroli,

–          analiza odchyleń od wzorcowych wartości i opracowanie sposobów ich likwidacji,

–          ocenę okresową działalności.

Na szczeblu operacyjnym najistotniejszą rolę odgrywają analiza bieżąca i wynikowa, najmniejsze znaczenie ma natomiast analiza wstępna. Na szczeblu kierownictwa naczelnego problemem zasadniczym i głównym przedmiotem zainteresowania są warunki ekonomiczne, a przede wszystkim ich zmiany, które czasem w istotny sposób mogą wpłynąć na dalszy rozwój działalności gospodarczej, a nie tylko bieżącą realizację podjętych już decyzji. Zadaniem kierownictwa naczelnego będzie więc w tej sytuacji działanie regulujące wykonanie zadań na niższych szczeblach i zapewnienie elastyczności, która umożliwiałaby adaptację jednostki gospodarczej do zmieniających się warunków działania. Głównym przejawem działania kierownictwa naczelnego będzie więc organizacja i kontrola współpracy poszczególnych ogniw szczebla operacyjnego dla zapewnienia optymalnej realizacji zadań.

W zakresie analizy finansowej jako instrumentu poznawczego na szczeblu kierownictwa naczelnego leżeć będzie:

–          rozpoznanie współzależności w jednostce gospodarczej oraz powiązań z otoczeniem,

–          określenie zakresu, stopnia segregowania i sposobu opracowania informacji służących bieżącym potrzebom kierownictwa,

–          opracowanie zasad i metod analiz przeddecyzyjnych,

–          opracowanie zasad i metod okresowej działalności gospodarczej.

Jako narzędzie zarządzania na szczeblu naczelnym analiza finansowa dokonuje głównie oceny tendencji rozwojowych zjawisk istotnych z punktu widzenia jednostki gospodarczej i otoczenia, oceny samego rozwoju jednostki na tle otoczenia, oceny sytuacji jaka miała miejsce przed podjęciem decyzji z uwzględnieniem otoczenia i tendencji rozwojowych gospodarki krajowej i światowej i wreszcie oceny działalności jednostki gospodarczej[2].


 

[1] Por. J. Szczepaniak, Analiza finansowa a informatyczne systemy rachunkowości, Stowarzyszenie Księgowych w Polsce, Oddział w Białymstoku, 1980, s. 6,; J. Kurnal, Podejmowanie decyzji w trudnych sytuacjach decyzyjnych (sformułowanie problemu), IFGN, Warszawa 1985, s. 56.

[2] Por. M. Dobija, Rachunkowość zarządcza, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002, s. 30-32.

Klasyfikacja wydatków budżetu

Podział wydatków budżetowych odbywa się w oparciu o następujące kryteria:

  • wg kryteriów funkcjonalnych ustala się wydatki przeznaczone na cele socjalne i kulturalne (ochrona zdrowia, oświata, nauka, kultura, ubezpieczenia i pomoc społeczna), gospodarcze (dotacje dla przedsiębiorstw), obronę narodową, administrację publiczną, i spłatę długów,
  • wg kryteriów ekonomicznych – wydatki bieżące (funkcjonowanie instytucji państwowych i samorządowych), majątkowe (inwestycje) oraz nabywcze: odpłatne (zapłata za pracę, dobra, usługi) i redystrybucyjne (dotacje, subwencje, spłata długów),
  • wg kryteriów prawnych – wydatki wynikające z decyzji administracyjnych (dotacje) i z umów (kupno-sprzedaż).

Wydatki budżetu państwa można również pogrupować według rodzajów:

  • wydatki bieżące naczelnych organów władzy i administracji państwowej, państwowych jednostek budżetowych, zakładów budżetowych, gospodarstw pomocniczych oraz wydatki ze środków specjalnych,
  • wydatki na ubezpieczenia społeczne
  • subwencje dla gmin,
  • wydatki majątkowe,
  • wydatki na obsługę długu publicznego,
  • dotacje przedmiotowe i przedmiotowe [1].

Do wydatków bieżących sfery budżetowej zaliczamy:

  • dotacje dla jednostek gospodarki pozabudżetowej’
  • dotacje dla Funduszu Pracy,
  • wydatki na świadczenia z pomocy społecznej,
  • wydatki na rolnictwo,
  • dopłaty do leków sprzedawanych w aptekach,
  • wydatki na utrzymanie rezerw państwowych,
  • koszty prywatyzacji,
  • dotacje dla gmin na zadania zlecone z zakresu administracji państwowej,
  • składki dla organizacji międzynarodowych.

Do wydatków na ubezpieczenia społeczne zaliczamy:

  • dotacje dla Funduszu Ubezpieczeń Społecznych na wypłatę emerytur i rent oraz innych świadczeń dla grup zawodowych,
  • dotacje dla Funduszu Emerytalno – Rentowego,
  • dotacje dla Funduszu Alimentacyjnego,
  • wydatki na świadczenia rzeczowe dla emerytów.

Do wydatków majątkowych zaliczamy klasyczne wydatki inwestycyjne w sferze budżetowej (roboty budowlano-montażowe i zakup gotowych urządzeń), wydatki kapitałowe oraz dotacje inwestycyjne dla jednostek gospodarczych.

Do wydatków na obsługę długu publicznego zaliczamy:

  • wydatki związane a budownictwem mieszkaniowym,
  • dopłaty do kredytów preferencyjnych,
  • odsetki od zaciągniętych kredytów bankowych,
  • dyskonto bonów skarbowych  i obligacji,
  • spłaty poręczonych przez budżet kredytów bankowych,
  • spłaty odsetek od kredytów na inwestycje centralne.

[1] Dotacje podmiotowe i przedmiotowe są odmianami transferów. Dotacja podmiotowa ma charakter ogólny i jest związana z całokształtem działalności danego podmiotu. Dotacja przedmiotowa wiąże ilość środków publicznych z konkretnymi celami i potrzebami wydatkowania.

Rodzaje funduszy celowych

Szczegółowa ocena funkcjonowania funduszy musi brać pod uwagę to, że państwowe fundusze celowe nie są jednorodne. Można je podzielić stosując różnorodne kryteria:

q  dysponentów środków;

q  celu gromadzenia środków;

q  pochodzenia dochodów.

Z punktu widzenia dysponenta, fundusze można podzielić na:

q  państwowe, tworzone na szczeblu centralnym jak i na szczeblach niższych, zwłaszcza regionalnym,

q  samorządowe, tworzone po to, by uelastycznić gospodarkę środkami pieniężnymi na szczeblu gminy, powiatu itp.,

q  ponadnarodowe, powstają ze składek różnych krajów. Przykładem są fundusze Organizacji Narodów Zjednoczonych i innych organizacji międzynarodowych.

Według kryterium celu wyodrębnić można fundusze przeznaczone na
potrzeby społeczne, wspomaganie określonej dziedziny społecznie uznanej za ważną, infrastrukturę społeczną czy ochronę środowiska.

Według źródła dochodów fundusze dzielą się na te:

q  oparte na przymusowych dochodach typu budżetowego,

q  bazujące na dobrowolnych wpłatach różnych podmiotów,

q  zasilane wyłącznie lub częściowo dotacjami budżetowymi.

Aktualnie  istnieje w Polsce 15 państwowych funduszy celowych, których krótką charakterystykę przedstawia tabela nr 12.

Tablica nr 12: Państwowe Fundusze Celowe w Polsce

Nazwa

Data ustanowienia

Forma organizacyjno- prawna

Dysponent

1. Fundusz Alimentacyjny   (FA)

1974

bez osobowości prawnej

ZUS

2. Państwowy Fundusz   Kombatantów (PFK)

1991

bez osobowości prawnej

Kierownik Urzędu do Spraw   Kombatantów i Osób Represjonowanych

3. Fundusz Ochrony Gruntów   Rolnych (FOGR)

1995

bez osobowości prawnej

Minister Rolnictwa i Rozwoju   Wsi

4. Fundusz Ubezpieczeń   Społecznych (FUS)

1998

bez osobowości prawnej

ZUS

5. Narodowy Fundusz   Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW)

1980

posiada osobowość prawną

Minister Ochrony Środowiska

6. Fundusz Gospodarki   Zasobami Geodezyjnymi i Kartograficznymi (FGZGiK)

1989

bez osobowości prawnej

Główny Geodeta Kraju

7. Fundusz Pracy (FP)

1994

bez osobowości prawnej

Prezes Krajowego Urzędu   Pracy

8. Państwowy Fundusz   Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON)

1997

posiada osobowość prawną

Pełnomocnik ds. Osób Niepełnosprawnych

 9. Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych   (FGŚP)

1993

posiada osobowość prawną

Prezes Krajowego Urzędy   Pracy

10. Fundusz Promocji   Twórczości (FPT)

1994

bez osobowości prawnej

Minister Kultury i Dziedzictwa   Narodowego

11. Fundusz   Emerytalno-rentowy(FEr)

1992

bez osobowości prawnej

KRUS

12. Fundusz Prewencji i   Rehabilitacji (FPiR)

1992

bez osobowości prawnej

KRUS

13. Fundusz Administracyjny   (FA)

1992

bez osobowości prawnej

KRUS

14. Fundusz Kościelny (FK)

1950

bez osobowości prawnej

Ministerstwo Spraw   Wewnętrznych i Administracji

15. Fundusz likwidacji kopalń   (FLK)

1998

bez osobowości prawnej

Minister Gospodarki

Źródło:  Materiały NIK, S. Owsiak, Finanse publiczne, op. cit., s. 120

Warto tu zwrócić szczególną uwagę na dwa, spośród wymienionych funduszy – na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Ich znaczenie dla polityki społecznej i gospodarczej jest bardzo duże, gdyż łączą się ściśle z wciąż rosnącym problemem bezrobocia, a dokładniej z zasiłkami dla bezrobotnych. Wydatki funduszy związane z bezrobociem odznaczają się pewną elastycznością, pozostając w związku z koniunkturą gospodarczą, a nawet stając się niekiedy ważnym elementem jej kształtowania.

Przed powołaniem tych funduszy świadczenia dla bezrobotnych były wypłacane bezpośrednio z budżetu państwa i zaliczane do wydatków socjalnych. Po 1993 r. dotacje te przeszły do zadań publicznych funduszy celowych[1].


 

[1] H. Sochacka-Krysiak op. cit. s. 87-89

Istota wydatków budżetu państwa

Zgromadzone przez państwo środki pieniężne stanowiące przychody budżetowe muszą następnie zostać wydatkowane na określone cele, co jest podstawowym celem polityki socjalnej. Wydatki te ponoszone są na realizację potrzeb zbiorowych i indywidualnych, których ranga jest tak wysoka, że władze decydują się na sfinansowanie ich ze środków budżetowych.

Mianem wydatków budżetowych określamy zatem środki pieniężne wydatkowane na realizację przedsięwzięć państwowych i samorządowych. Mogą przyjmować postać zapłaty za pracę, usługi i dostarczone dobra materialne, niezbędne do wykonania konkretnych zadań, mogą też polegać na finansowaniu różnych dziedzin życia gospodarczego i społecznego lub określonych grup ludności , jak również na udzielaniu pożyczek i spłacaniu długów[1].

Ekonomiczny sens wydatków budżetowych polega na tym, że w ich wyniku następuje alokacja dóbr, czyli wykorzystanie części produktu krajowego brutto. Wydatki te stanowią zatem kluczowy element administracyjnego mechanizmu alokacji zasobów w gospodarce.

Wydatki budżetowe muszą być szczegółowo zawarte w Ustawie budżetowej na dany rok. Wynika to ze wspomnianej przeze mnie funkcji planowania budżetu państwa. Nie zawsze jednak udaje się zrealizować wydatków w kwotach zaplanowanych. Wiąże się to między innymi z nieprzewidywalnością zjawisk gospodarczych i społecznych.


 

[1] S.Owsiak, M.Wojnar-Kosek, K.Surówka , s. 167

Wydatki socjalne

Wydatki socjalne to największa i jedna z najważniejszych grupa wydatków budżetu państwa stanowiąca 29,1% ich ogólnej wartości, do której zaliczono wydatki wykazane w tabeli nr 3.

Duża część wydatków budżetowych na omawiane cele przybiera postać wydatków przelewowych (transferów) i one w niemałej mierze obciążają budżet państwowy, mimo iż podstawowym źródłem finansowania szeroko rozumianego zabezpieczenia socjalnego są publiczne fundusze celowe. Również wydatki redystrybucyjne o charakterze transferów socjalnych stanowią wysoki i wciąż rosnący odsetek globalnego produktu społecznego. Wydatki te obejmują najczęściej składki na ubezpieczenia zdrowotne dla osób nie objętych obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, zasiłki rodzinne, pielęgnacyjne i wychowawcze, dodatki mieszkaniowe, indywidualne świadczenia o charakterze opieki społecznej oraz dla funkcjonariuszy i sędziów, a także bezpowrotne przedmiotowo-rzeczowe dotacje dla niektórych funduszy celowych.

Najważniejszą pozycją transferów są niewątpliwie zasiłki rodzinne, związane z emeryturami i rentami dotacje dla Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz dotacje dla Funduszu Pracy, z którym łączy się problem bezrobocia (zasiłki dla bezrobotnych). Obciążenie wydatków publicznych obciążonych transferami socjalnymi przeznaczonymi na emerytury, zasiłki rodzinne czy pomoc społeczną jest na ogół aprobowane przez opinię publiczną, nie wzbudzając większych wątpliwości i dyskusji, natomiast wysoce kontrowersyjna jest kwestia zasiłków dla bezrobotnych. Tu należy zaznaczyć, iż zasiłki te nie są wypłacane bezpośrednio z budżetu państwa tylko z Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Budżet jednak pośrednio się do tego przyczynia poprzez dotowanie owych funduszy, co należy również do celów wydatków socjalnych.

Wydatki socjalne budżetu państwa w 1999 r. w stosunku do 1998 roku oraz w stosunku do planu kształtują się następująco:

Tabela nr 3: Wydatki socjalne budżetu państwa w latach 1998 i 1999 w tys zł.

Wyszczególnienie

1998

      1999
Wydatki socjalne, z tego:

34.666.818

39.757.482

– dotacja dla FUS

8.792.760

9.643.470

– dotacja dla KRUS

10.670.730

13.382.620

–   świadczenia dla żołnierzy, funkcjonariuszy oraz sędziów i prokuratorów

5.193.664

5.844.794

– dotacja   dla Funduszu Alimentacyjnego

558.000

680.549

– dotacja   dla Funduszu Pracy

881.000

788.780

– składki   na ubezpieczenie zdrowotne dla osób nie objętych obowiązkiem ubezpieczenia   zdrowotnego

589.700

– zasiłki   rodzinne, pielęgnacyjne i wychowawcze

3.752.918

4.989.908

– dodatki   mieszkaniowe

459.387

– dopłaty   do PKS

164.024

148.180

– opieka   społeczna

4.082.335

3.589.481

– Fundusz   Kombatantów

112.000

100.000

Źródło:  Ustawa budżetowa z 1998 i 1999 r. , dane statystyczne GUS.

W stosunku do 1998 r. ta grupa wydatków była wyższa o 16,3% i to głównie w związku ze znacznym wzrostem:

  • dotacji do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z koniecznością przekazywania części składek do otwartych funduszy emerytalnych. Ma to także ścisły związek z reformą ubezpieczeń społecznych, a dokładniej z reformą emerytalną  z 1 I 1999, w której wprowadzone zostały nowe zasady ubezpieczeń. Powstały tzw. trzy filary ubezpieczeń. Pierwszy to zreformowany ZUS, drugi to Fundusze Emerytalne, trzeci to firmy ubezpieczeniowe oferujące ubezpieczenia emerytalne,
  • dotacji do Funduszu Emerytalno-Rentowego o 21,0% w wyniku finansowania od 1999 r. ze środków Funduszu (a praktycznie dotacji z budżetu państwa) składek na ubezpieczenie zdrowotne rolników,
  • dotacji dla Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na realizowanie zadań w zakresie zapobiegania wypadkom przy pracy rolniczej (szkolenia audycje radiowo-telewizyjne, publikacje w prasie centralnej i lokalnej oraz w
    biuletynach gminnych, konkursy, olimpiady wiedzy itp.)  i udzielaniu pomocy ubezpieczonym w korzystaniu z różnych form rehabilitacji,
  • wyższymi zasiłkami rodzinnymi, pielęgnacyjnymi i wychowawczymi oraz wprowadzeniem dodatków rodzinnych o 30,3%. Zasiłki wychowawcze, które w 1998 r. były wydatkiem Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, są obecnie wydatkiem budżetu państwa, a ponadto w 1999 r. finansowane były w tej grupie wydatków jednorazowe  dodatki rodzinne wypłacane na podstawie ustawy z dnia 8 lipca 1999 r. o dodatku rodzinnym w 1999 r.,
  • dotacji do Funduszu Alimentacyjnego o 32% w związku z rosnącą liczbą świadczeniobiorców oraz trudnościami w egzekucji dochodów Funduszu od osób zobowiązanych do alimentacji.

W 1999 roku do wydatków socjalnych budżetu państwa nie zostały zaliczone dodatki mieszkaniowe, które zostały przeniesione do wydatków związanych z budownictwem mieszkaniowym.

Dotacje do funduszy celowych stanowią 60,4% wydatków zaliczanych do tej grupy. Szczegółowe zadania i sposób funkcjonowania funduszy celowych znajdują się w rozdziale poświęconym temu problemowi.

Do działu opieka społeczna zaliczono wszystkie pozostałe zadania, poza wymienionymi, tj. Funduszem Pracy, zasiłkami rodzinnymi i pielęgnacyjnymi i wychowawczymi oraz Funduszem Kombatantów.  Ponad 50% zadań całego działu opieka społeczna realizowana jest przez jednostki samorządu terytorialnego.